Lan man vơ vẩn.

Ngày âm u,không nắng không mưa.ai cũng kêu mỏi mệt.Đang hanh,sang nồm,lại hanh...gió đông rồi gió bấc.Qua một tháng vất vả vì công việc,dừng lại,thấy rã rời.cơ quan người về,người đi...Em Chín bảo mình may mắn vì không bị cuốn vào vòng xoáy của việc thay đổi công việc,của sự "lên-xuống".Ừ,đấy là sự lựa chọn cho cuộc sống mong mỏi sự bình an của mình.Làm tốt phần việc của mình ,chẳng báo công,không ganh tị...
Nhưng sao cứ thấy đất trời u ám.
Mọi người nhờ việc gì mình cũng cố làm hết sức trong khả năng.không được như ý,họ buông lời trách móc-chỉ thấy buồn cười-vì sự lầm tưởng mình có khả năng cao hơn thế.
Bao việc định làm mà chưa sắp xếp được thời gian:buồn cười vì sự tất bật của chính mình.
Và buồn cười hơn cả là người cứ buồn buồn khi trời u ám.
Lại nhớ bác Ma Văn Kháng có truyện ngắn:Thanh minh-trời trong sáng.có người phụ nữ sống với những niềm vui của mình-một cuộc sống mạnh mẽ,tràn đầy tình yêu thương.
Ba ngày nữa là Thanh minh.

Hoa đào

Lập xuân rồi nhưng trời nắng nóng,khiến quất ,đào héo rũ,úa tàn.Người trồng đào mất vụ Tết,người chơi đào cũng bứt rứt trong người,mua sớm thì mới 27,28 hoa đã nở,mua muộn thì vớ phải đào bị"cầm"-nụ cứ chúm chím,không chịu nở ,rồi quắt lại-mua thêm sự bực mình.
Nhà mình năm nay không mua đào.Mua một chậu đỗ quyên đỏ thắm.Hắn ông nội chiều cháu,cho cháu nhoai người,với tay đập vào hoa,hoa rung rinh,cánh rơi lả tả,ông cười,cháu cười,chỉ mụ bà nội là xót hoa.Và đỗ quyên vẫn không phải là đào.
Hôm nay đã là 13 tháng giêng.Qua mụ Huyền(Vũ),mụ có mấy cành đào dại cắm trong cái lọ nhỏ xíu.Đẹp không?Đẹp.Khoe mụ:góc vườn nhà tớ,cây đào chưa rụng hết lá,nở bông đầu tiên,đẹp sững sờ.Sao không vặt lá trước?Không ạ.Em để tự nhiên ạ.
Bác Thông Cào hoài niệm về vườn đào của Thày.Bác làm sao nhớ hết được về vườn đào nhà mình như em.Có năm cây đào(lọai ăn quả nhé-gọi là đào ta).Thày chăm đào từ lúc mới chỉ là mầm cây nhỏ xíu.Khi cây ra hoa lượt đầu,bói quả,sau khi thu hoạch mới tỉa bớt cành.Cây để mọc tự nhiên,không uốn vặn nên cành đào dáng đẹp,khoẻ khoắn.Lúc những nụ hoa bắt đầu lấp ló,Thày lấy vôi viết chữ to tướng lên tường:không xin cành đào.không cho cành đào.miễn xin đào.các cành cây cũng lủng lẳng,phấp phới các mảnh giấy có nội dung tương tự.Thế là năm cây đào cứ tự do khoe sắc dưới sự bảo vệ tuyệt đối của người tôn thờ vẻ đẹp tự nhiên,người có phẩm chất của một nghệ sĩ hơn là một người nông dân.Đẹp đến mức không nên miêu tả.Chỉ biết màu hoa đào tươi thắm là cả mùa Xuân rồi.
Đào đẹp suốt cả tháng giêng.Tết Đoan ngọ,quả đào đủ độ chín để "giết sâu bọ" .có lần,mình vặt trộm mấy quả mang cho mụ Tươi,cuộn trong tờ báo.chạy chéo qua sân,đào rơi,Thày gọi lại:đào rơi rồi con ơi.Bẽn lẽn,mình quay lại nhặt đào,mừng vì không bị mắng.
Khi chớm biết yêu,cứ hậm hực mãi vì mấy dòng chữ cấm xin đào của Thày,vì sĩ diện với bọn con trai.
Bao giờ không phải vất vả ngược xuôi vì những ràng buộc áo cơm,vì những lo lắng trong những mối quan hệ công việc,tình cảm...mình sẽ lại trồng năm cây đào,và treo biển"cấm xin đào".

Về quê ăn Tết

Được nghỉ Tết 11 ngày nên ai cũng thấy thoải mái.Quê gần nên đi lại cũng đỡ vất vả.Bác Quân lên đường về Nghệ An ăn Tết theo lệ thường,bác Thuỷ bảo có hơi tủi thân một chút nhưng vì đó là việc thường niên rồi nên không băn khoăn lắm.Mình bảo:chị độc chiếm 350 ngày rồi nhé.Bác Quân sống giản dị,yêu chữ nghĩa,có cốt cách người miền Trung:khảng khái,sống nghĩa tình.Quí nhất việc hàng năm về quê ăn Tết.Có năm,vừa làm nhà xong,tiền nong thiếu hụt,bác ở lại đón Xuân ở HP,thấy bác ưu tư ,phảng phất nét không vui.Đã thành quen,cứ đến ngày nghỉ Tết ,gặp bác Thuỷ là mình hỏi thăm:bác Quân về quê chưa?Bác Thuỷ bảo:chỉ có cô là tán thành việc ấy.Mình cười .
Hiểu vì sao hai bác sống hạnh phúc,bốn đứa trẻ nhà bác học giỏi,được trọng dụng trong công việc.

Tết !

Bánh chưng:nhà KhaNgọt 8cái,QuânThuỷ 6,SơnDịu 3,các nhà còn lại 18=35.Thuỷ phụ trách đỗ thịt và chất lượng.Thoa Quỳnh gạo lá lạt.
Giò chả mỗi loại 10.Ngọt nhé.Giết 1 con lợn.
Vui.

Sợ nhàn.

Tồng chí ThôngCào quyết dứt công việc,gia đình,vợ con...dành hẳn một tuần lễ về với bu.Bu tồng chí năm nay mới 93 tuổi,sức khoẻ thì bình thường như các bà mẹ được trời ban chữ THỌ,trí tuệ vẫn minh mẫn,có thể trả lời tất cả các câu hỏi của tồng chí Kha về chuyện làng quê từ ngày xưa xửa.Như tất cả những người phụ nữ nông thôn biết mình thừa khôn ngoan,chịu thiệt thòi vì không được học hành ,bu tồng chí bao giờ kết thúc câu chuyện cũng bằng câu:tôi dốt lắm.
Thử tìm lí do cho quyết định sáng suốt của tồng chí Thôngcào.
1.Tồng chí đã trả xong nợ ngôi nhà (trả góp bằng vàng)ở quận Bình chánh.(vứn đề kinh tế!)
2.Gái CÔCA đã vào Đại học.(vứn đề văn hoá-bằng cấp trong nhà đã tạm ổn)
3.Giật mình khi thấy bu đã già,mà mình lại cứ mải mê ở phương trời xa lạ.(Hay là đọc câu thơ của Đồng Đức Bốn:Trở về với mẹ ta thôi...)(vứn đề tình cảm-vốn rất phong phú ở TC)
4.Và một số lí do khác nữa(ví dụ:tái tạo trượng phu ...tớ có quê...tớ có mẹ già...)(vứn đề gia đình và xã hội)
Cho dù chỉ vì một hay vì tất cả các lí do nói trên ,việc TC thong thả tận hưởng cái rét,mưa dầm gió bấc,ăn su hào luộc thoả thích...ở bên cạnh bu...đã là niềm vui của cả nhà .
Nhưng sao TC có vẻ bứt rứt không yên?Bằng chứng:loay hoay quét nhà,tranh rửa bát với các cháu Hằng Hà,đi nhấp nhổm,ngồi không nóng chỗ,ngủ muộn,dậy sớm,không dám ra ngoài vùng phủ sóng(có qui định sẵn)
Lại phải tìm lí do.Nhưng có vẻ khó.Lí do duy nhất mình tìm được,đó là TC "sợ nhàn"

Đọc sách

Những cuốn sách ám ảnh mình từ hồi còn nhỏ xíu.Điều may mắn nhất là được nuôi dưỡng trong một không gian làng quê hiền hoà,Thầy là người có chữ nghĩa,đam mê đọc sách báo.Đam mê ấy truyền cho các con,các cháu-những đứa cháu nội ngoại của ông,đứa nào được sống gần ông đều bộc lộ rõ điều này.Thầy đặt thường xuyên báo Nhân dân,Khoa học và Đời sống,hoạ báo Liên xô và hb Trung quốc.Bây giờ báo chí mới nhiều thế chứ ngày xưa,thông tin một chiều,có được mấy tờ báo đó cũng phần nào hình dung những gì đang diễn ra ở VN,TQ,LX-dù tin tức đưa ra theo định hướng-nhất là khi LX,TQ mâu thuẫn với nhau.Nhớ nhất những hình ảnh đẹp đẽ về thiên nhiên,con người ở hai đất nước rộng lớn này.cảnh Thanh Đảo tươi đẹp,hoa mẫu đơn,hội hoạ cổ điển...là những hình ảnh ấn tượng mãi.Hoạ báo TQ có số chuyên đề về Campuchia,hình ảnh bà hoàng MônicXihanúc đứng ở AngkorWát trong hoàng hôn đẹp mê hồn.(trong bữa cơm trưa ở Siêmriệp-mắt mình đỏ hoe-mọi người tưởng có việc gì,thực ra là mình nhớ Thày,nhưng mình không giải thích)
Mình biết đọc sớm,đựơc đi học sớm một tuổi.Tinh tướng từ nhỏ.Mỗi khi ông giáo Trai,ông giáo Dụng vào chơi với Thày là mình lại đem cuốn sách Vỡ lòng ra bờ hè ngồi đọc ông ổng từ đầu chí cuối,được khen đọc giỏi mới cất sách đi chơi.Đó là cuốn sách đầu tiên.
Rồi đọc Tây du kí,Tam quốc diễn nghĩa...nhưng lại nhớ nhất cuốn Thanh Xuân-ba tập của văn học LX,tác giả là M.Bôi-sen-cô.hình như hồi ấy mới học lớp hai.
Thầy giao cho chăn năm con vịt con.Đọc KHÔNG GIA ĐÌNH,vịt rạch dưới vạt muống mọc kín mặt cừ(kênh,mương)đi mất.Sợ quá,chui gầm giường thím Chung để trốn.Đến tối,chị Khoắn,anh Uy,anh Thông đi giã gạo,cho mình vào thúng bê về.Đi qua chỗ Thày đang nấu cám lợn.chắc Thày biết nhưng không nói gì.May quá,sáng sau năm con vịt lại bơi về.
Nguồn sách để đọc khá phong phú,vì chị Khoắn giữ thư viện của Đoàn thanh niên,Thông Cào giữ thư viện của Đội thiếu niên nhà trường.Chú Bưng bán thuốc nhờ ở nhà mình bán kèm cả sách.chị Cót bán hàng của HTX mua bán cũng bán kèm sách.Hình như ngày xưa,cuộc sống văn hoá ở nông thôn được quan tâm hơn.Sau này,nhờ em Lợi làm ở trung tâm phát hành sách,mình được đọc ké sách mới ra,thích lắm.
Cuốn sách đầu tiên của riêng mình là cuốn truyện tranh "Sùng Dúng Lù "có giá ba hào-mua được sau khi hái rau tập tàng bán ở chợ,mỗi ngày dành năm xu.màu vẽ sặc sỡ,có những vách đá tai mèo nhọn hoắt.(mới rồi đọc báo,thấy tin anh hùng tiễu phỉ Sùng Dúng Lù vẫn còn sống).So với quyển "Bình minh trên sông"truyện tranh Trung quốc của Thông cào mua-giá năm hào-thì không đẹp bằng,nhưng mình yêu cuốn sách của mình lắm.
Đọc sách là thú vui bền vững nhất của mình.
Nhờ việc đọc sách,mình vượt qua được những phiền muộn hàng ngày.

Những điều thú vị

Đi Campuchia,không chỉ sững sờ trước ĂngkorThom,ĂngkorWat,mà còn thích thú bởi cuộc sống với những tập tục của người dân nơi đây.Đi bốn ngày đàng,học được một số điều khôn.
1.Đám phúc :rạp xanh đỏ,bàn ghế la liệt,nhạc rộn ràng nhưng không quá ồn ào.Hỏi Chanthi (hướng dẫn viên du lịch người Cpc ):đám cưới à?không,đám phúc(Chanthi nói tiếng Việt rất giỏi).Là sao?Là việc một người làm ăn gặp vận may,bỏ tiền đãi tiệc,mời người thân ,bè bạn đến chung vui;sau đó,mọi người tự nguyện góp tiền lại,không kể nhiều ít.Tiền đó:một phần cúng chùa,một phần đem sửa đường,còn lại đi đến một địa chỉ cụ thể làm từ thiện(làm phúc).
2.Đám cưới:cũng bàn ghế,che rạp như đám phúc.Nhưng ở cổng vào,nhất thiết phải có mỗi bên một cây chuối có buồng quả nây nấn,treo thêm một quày dừa(khoảng ba quả).cây bên phải quét nhũ vàng,cây bên trái quét nhũ bạc,(toàn bộ thân lá quả)với mong muốn con cháu đông đúc,vẹn toàn,quí giá.
3.Rèm cửa màu hồng: treo ở nhà có con gái chưa chồng phía trên cửa chính hoặc cửa sổ.
4.Đám tang:không phô trương ầm ĩ.Đoàn người lặng lẽ tiễn đưa người qua đời đến nơi hoả táng.Tro than rải ra cánh đồng hoặc một phần cốt để vào hũ gửi chùa.Không thấy nghĩa trang trập trùng lăng mộ .
5.Cánh đồng:đang mùa gặt,màu lúa vàng trải dài,từ làng nọ đến làng kia cũng phải mấy km.Lác đác những cây thốt nốt làm nên đặc trưng của đất nước Chùa Tháp.Lúa cấy một vụ/năm,đất được nghỉ6 tháng để hồi sinh.Bình nguyên bao la,bình yên.
6.Chợ:không có tiếng nói to ,gay gắt.Có mặc cả,nói thách(dám chắc từ Việt Nam du nhập sang)nhưng trả giá bao nhiêu cũng được.không sợ bị chửi bới khi xem hàng rồi bỏ đi.nụ cười hiền hậu luôn thường trực trên gương mặt sạm đen của người đân Cpc.
7.Tinh thần dân tộc:vì đang tranh chấp ngôi đền ở biên giới Cpc-Tháilan nên nhân dân Cpc bài xích hàng Thái một cách triệt để-dù đó là nguồn hàng hoá đem lại nhiều lợi nhuận cho ngành du lịch CPC."Chanthi à,bạn dùng hàng Thái,nên tớ không chơi với bạn nữa".Còn với Việt Nam?Được nhắc tới vào thời Đại Việt:nước láng giềng đem quân sang chiếm đất CPC.
8.Giao thông:Người dân CPC coi trọng việc làm đường sá cầu cống.Sửa đường một cách tự nguyện.Ai có tiền làm đường,con đường mang tên người đó.Xe ôtô không bấm còi,không chen lấn,nhường đường cho người đi bộ.người dân thích ngồi vắt vẻo trên mui xe hoặc thành xe-nguy hiểm nhỉ?
9.Hai đứa trẻ Cpc cãi(đánh )nhau thì bố mẹ chúng sẽ lôi con mình về dạy bảo.Trẻ em ngoan,vâng lời bố mẹ-nếp sinh hoạt bền vững,nên ít tệ nạn xh.
Cùng Thông Cào trò chuyện khi hai anh em ngồi ở quán Thềm xưa(tpHCM),Thôngcào bảo:thực ra những giá trị đó không phải ở Vn mình không có,nhưng đang bị làm cho mai một.Có thế thực.